Hoe herken je een overbelast zenuwstelsel?

Leestijd: 4 minuten.

Velen van ons herkennen dit vast wel: Dat je moe bent, maar niet echt kunt ontspannen.

Dat je hoofd altijd “aan” staat. Of dat je steeds minder goed weet wat je nodig hebt, terwijl je juist zó graag rust wilt voelen.

Lange tijd dacht ik dat er iets mis was met mij. Dat ik sterker moest zijn, beter moest plannen of gewoon meer discipline nodig had. Pas nadat ik begon te wandelen kon ik eindelijk mijn lichaam weer voelen en toen begon ik te begrijpen wat er eigenlijk gebeurde in mijn lichaam.

Mijn zenuwstelsel stond continu in een staat van alertheid. In eerste instantie gebeurd dit altijd onbewust en daarom is het in het begin ook zo lastig om dit vast te stellen.

En dat zie ik ook terug bij veel vrouwen die ik mag begeleiden.

Nu denk je vast: Het is mijn eigen schuld want ik ben te zwak...... Ja, stop maar want daar heeft het niks mee te maken. Het komt omdat je systeem al veel te lang probeert om alles draaiende te houden. Iets waar het niet voor gemaakt is maar wel wordt verwacht van de maatschappij. De vraag is, blijf je meedoen aan dit "spelletje van uitputting" of ga je wakker worden en ervoor zorgen dat je niet (weer) volledig opbrandt?

Wat is je zenuwstelsel eigenlijk?

Allereerst is het nuttig om alvast een beetje basiskennis van het zenuwstelsel te hebben. Ik heb het hieronder even in eenvoudige taal neergezet. Wil je meer leren over het zenuwstelsel? Hier kom ik in een latere blog op terug.

Je zenuwstelsel is eigenlijk het communicatiesysteem van je lichaam. Het scant continu:

Ben ik veilig? Of is er gevaar?

Dat gebeurt niet alleen bij grote stressvolle gebeurtenissen. Ook langdurige druk, perfectionisme, altijd “aan” staan, emoties onderdrukken of jarenlang over je grenzen gaan kunnen ervoor zorgen dat je systeem overbelast raakt.

Wanneer je zenuwstelsel veiligheid ervaart, voel je vaak meer:

• rust

• helderheid

• verbinding

• energie

• emotionele ruimte

Maar wanneer je systeem langdurig onder spanning staat, schakelt het over op overleven.

En dan gaat alle energie naar:

• doorgaan

• aanpassen

• controleren

• alert blijven

• vermijden

• volhouden

Dat is geen bewuste keuze die jij maakt. Het is een beschermingsmechanisme van je lichaam en wordt volledig onbewust geregeld.

Waarom de één sneller overbelast raakt dan de ander

Veel vrouwen vergelijken zichzelf met anderen:

“Waarom lukt het haar wel en mij niet?”

Hoeveel je kunt verdragen als mens verschilt enorm per persoon.

Dat heeft onder andere te maken met:

• eerdere stress of trauma

• hoe veilig je je vroeger voelde

• wat je in je jeugd hebt meegemaakt

• hoe je bent opgevoed

• gevoeligheid van je systeem

• hoeveel herstelmomenten je hebt op dit moment in je leven

• hormonale balans

• persoonlijkheid en verantwoordelijkheidsgevoel

• hoe lang je al “aan” staat

  
  

Sommige mensen voelen spanning snel in hun lichaam. Anderen kunnen jarenlang doorgaan voordat hun systeem signalen begint af te geven.

Maar uiteindelijk heeft ieder zenuwstelsel een grens.

Signalen van een overbelast zenuwstelsel

Een overbelast zenuwstelsel herken je niet alleen aan stress. Het kan zich op veel verschillende manieren uiten — Hieronder staan de belangrijkste fysieke, emotionele- en mentale signalen genoemd.

Let wel op: de signalen hieronder zijn niet alleen van toepassing op een overbelast zenuwstelsel. Ook wanneer je last hebt van depressie, hormonale disbalans, in de pre-of menopauze zit kunnen bepaalde signalen ook daarmee te maken hebben. Het is belangrijk om door middel van medisch onderzoek uit te sluiten welke signalen waar vandaan komen.

Fysieke signalen

• Vermoeid wakker worden

• Altijd gespannen spieren

• Hoofdpijn of migraine

• Kaakklemmen

• Druk op de borst

• Oppervlakkig ademhalen

• Hartkloppingen

• Duizeligheid

• Darmklachten

• Overprikkeling door geluid/licht

• Slecht slapen

• Veel zuchten

• Altijd “aan” staan

• Geen diepe ontspanning meer voelen

• Regelmatig ziek zijn

• Hormonale klachten

• Uitputting na sociale afspraken

Mentale signalen

• Niet weten wat je wilt

• Moeite met keuzes maken

• Constant nadenken

• Piekeren

• Concentratieproblemen

• Vergeetachtigheid

• Het gevoel hebben vast te zitten

• Geen richting voelen

• Moeite met stilte of rust

• Altijd productief moeten zijn

Emotionele signalen

• Snel huilen

• Prikkelbaar zijn

• Je afgevlakt voelen

• Angst of onrust voelen zonder duidelijke reden

• Schuldgevoel wanneer je rust neemt

• Geen verbinding meer voelen met jezelf

• Moeite met grenzen aangeven

• Je verantwoordelijk voelen voor anderen

• Het gevoel hebben jezelf kwijt te zijn

Je hoeft niet “om te vallen” voordat het serieus is

Veel vrouwen denken pas dat het ernstig genoeg is wanneer ze écht niet meer kunnen.

Maar een zenuwstelsel geeft vaak al veel eerder signalen af.

Alleen hebben veel van ons geleerd om daar overheen te gaan:

“Nog even volhouden.” “Niet zeuren.” “Gewoon doorgaan.”

Tot je lichaam uiteindelijk harder moet gaan praten.

Waarom je soms niet weet welke richting je op wilt

Eén van de dingen die ik het meest zie bij een overbelast zenuwstelsel, is dat vrouwen het contact met hun lichaam zijn verloren en daarmee ook richting verliezen.

Niet omdat ze geen dromen of verlangens hebben. Maar omdat hun systeem vooral bezig is met overleven.

Wanneer je lichaam continu spanning ervaart, wordt het moeilijk om:

• helder te voelen

• intuïtieve keuzes te maken

• creatief te denken

• verlangens te voelen

• te weten wat écht bij je past

Je leeft dan vooral vanuit hoofd en controle en overleven worden dan jouw leidraad.

Richting ontstaat vaak pas wanneer er weer veiligheid en rust in het lichaam komt.

Herstel begint niet bij harder werken

Deze is even heel hard nodig om te vermelden omdat wij vrouwen meestal denken: "Als ik gewoon harder mijn best doe, dan komt het wel goed".

Een overbelast zenuwstelsel heeft meestal niet méér discipline nodig. Maar juist:

• vertraging

• veiligheid

• regulatie

• zachtheid

• herstelmomenten

• weer leren voelen

Niet alles hoeft en kán vandaag opgelost te worden, besef dat goed lieve vrouwen.

Soms begint herstel simpelweg met begrijpen:

“Mijn lichaam werkt niet tegen mij. Het probeert mij te beschermen.”

Voel je dat jouw systeem al lange tijd “aan” staat en verlang je naar meer rust, helderheid en richting?

Via deze link kun je een vrijblijvend intakegesprek bij mij aanvragen. Samen kijken we wat jouw zenuwstelsel nodig heeft om weer veiligheid en ruimte te ervaren.